از «متوسّطين» مؤاخذه به عمل نمى‏ آيد


وَقالَ الَّذين لا يَرْجُونَ لِقاءَ نالَوْلا اُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ اَوْ نَرى‏ رَبَّنا لَقَدِ اْستَكْبَرُوا فى اَنْفُسِهِمْ وَعَتَوْا عُتُوّاً كَبيراً * يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلائِكَةَ لا بُشْرى‏ يَوْمَئِذٍ لِلْمُجْرِمينَ وَيَقُولُونَ حِجراً مَحْجُوراً * وَقَدِمْنا اِلى‏ ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً * اَصْحابُ الْجَنَّةِ يَوْمَئِذٍ خَيْرٌ مُسْتَقَرّاً وَاَحْسَنُ مَقيلاً
(سوره فرقان، آيه 21 – 24. )



آيه فوق دلالت مى‏كند، تنها مؤمنين و ظالمين هستند كه مورد مؤاخذه و سؤال قرار مى‏گيرند و نسبت به وضع مستضعفين و متوسطين، سكوت اختيار كرده است. از روايات نيز چيزى در همين حد استفاده مى‏شود.



در «كافى» از ابى‏ بكر حضرمى نقل كرده است كه ابوعبداللَّه (عليه السلام) فرمود: «در قبر تنها از كسانى سؤال و مؤاخذه خواهد شد كه داراى ايمانى محض و يا كفرى محض باشند و ديگران به حال خود رها خواهند گشت».
اخبار ديگرى كه به اين مضمون باشند، بسيار زياد و به حد استفاضه است.



مثلاً در تفسير قمى به‏ طور مستند از ضريس الكناسى نقل شده است كه:«به ابى‏ جعفر (عليه السلام) گفتم: فدايت گردم! (به من بگوييد) كسانى كه موحدند و به پيامبرى محمد (صلى الله عليه و آله) اقرار دارند، لكن گناهكارند و امامى ندارند و ولايت شما را نمى‏شناسند، وضعشان چگونه است؟ فرمود: اينها در گورشان باقى خواهند ماند. حال اگر عمل صالحى داشته باشند و از آنها عداوتى (نسبت به ما اهل‏بيت) آشكار نگشته باشد، براى آنها راهى به بهشتى كه در مغرب است، گشوده خواهد شد و از آنجا برايشان نسيم فرح خواهد وزيد تا اينكه در روز قيامت خداوند خويش را ملاقات كنند. و خداوندِ آنها را به خاطر نيكي ها و بديهايشان مورد حساب و مؤاخذه قرار دهد. اينان كسانى هستند كه وضعشان موقوف به امر خداست.
مستضعفين، ابلهان، اطفال و فرزند مسلمانان كه به حد بلوغ نرسيده ‏اند نيز چنين وضعى دارند».



حضرت (عليه السلام) با عبارت:«… موقوف به امر خداست» اشاره به اين سخن خدا دارد كه:وَاخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِاَمْرِاللَّهِ اِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَاِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَاللَّهُ عَليمٌ حَكيمٌ(سوره توبه، آيه 106. ).



بالجمله همه انسانها مگر مستضعفين و كسانى كه بدانان ملحقند، به خاطر اعمالشان مورد سؤال و مؤاخذه قرار مى‏گيرند و به دنبال آن يا منعّم مى‏گردند و يا معذّب.

حيات پس از مرگ
علاّمه سيّد محمد حسين طباطبائى(ره)
مترجم:سيدمهدى نبوى و صادق آملى لاريجانى
نورآسمان