اسباب مرض قلب در آیات و روایات بسیارند و ما چند نمونه را به اختصار بیان می نماییم.

1- گناه

در یک نگاه کلی، گناه به هر شکلی که باشد موجب بیماری قلب است.

قال رسول الله صلی الله علیه و آله: اذا اذْنَبَ الْعَبْدُ نَکتَتْ فی قَلْبِهِ نُکتَةٌ سَوداءٌ، فِاذا تابَ صَقَلَ مِنْها فَانْ عادَ زادَتْ حَتّی تَعَظَّمَ فی قَلْبِهِ.^[1]

هرگاه بنده گناه می کند، نقطه ای سیاه در قلب او ایجاد می شود، اگر توبه کرد، آن نقطه جلا می یابد ولی اگر به گناهش ادامه داد و تکرارش نمود، آن نقطه زیاد شده و گسترش یافته تا اینکه در قلب بزرگ می شود و قلب را در بر می گیرد.

و البته معاصی و گناهانی چون فتنه گری، دنیاطلبی، ثروت اندوزی، پرحرفی، شنیدن لهو و موسیقی، نگاه کردن به اهل معصیت و جدال از گناهانی هستند که روایات به تأثیر مستقیم آنها در مریض نمودن قلب تصریح کرده اند.

2- ترک واجب

ترک واجب خود نوعی گناه است و واجب هر قدر مهم تر باشد ترک آن تأثیری بیشتر در بیمار نمودن روان ایجاد می کند.

قال رسول الله صلی الله علیه و آله: تَرْک الْعِبادَةِ یقْسِی الْقَلْبَ وَ تَرْک الذِّکرِ یمیتُ النَّفْسَ.^[2]

ترک عبادت، موجب قساوت قلب و ترک ذکر، موجب مرگ اوست.

3- عشق و محبت زیاد به غیر خدا

عشق به غیر خدا و محبت به غیر او، قلب را دچار انحراف می کند و چشم و گوش باطن را از فهم حقّ باز می دارد.

قال علی علیه السلام: مَنْ عَشِقَ شَیئاً، اعْشی بَصَرَهُ وَ امْرَضَ قَلْبَهُ، فَهُوَ ینْظُرُ بَعَینٍ غَیرِ صَحیحَةٍ وَ یسْمَعُ بِاذُنٍ غَیرِ سَمیعَةٍ.^[3]

کسی که عاشق چیزی شود چشمش کور می گردد و قلبش مریض می شود او با چشمی غیر صحیح می بیند و با گوشی غیر سمیع می شنود.

موجبات شفای قلب

همان طوری که آیات و روایات، بیماری های قلب و امراض آن را بیان نموده اند، راه درمان آنها را نیز مطرح فرموده اند.

از جمله راه های شفای مرض قلب که در اینجا به اختصار به آن پرداخته می شود عبارت است از:

1- تلاوت قرآن

یا أَیهَا النَّاسُ قَدْ جاءَتْکمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّکمْ وَ شِفاءٌ لِما فِی الصُّدُورِ وَ هُدی وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِینَ.^[4]

ای مردم موعظه ای از خداوند و درمانی برای آنچه در سینه ها و هدایت و رحمتی برای مؤمنان، به سوی شما آمده است.

2- موعظه

قال علی علیه السلام: احْی قَلْبَک بِالْمَوْعِظَةِ.^[5]

قلب خود را با موعظه احیا کن.

3- دیدار با خوبان

قال علی علیه السلام: لِقاءُ اهْلِ الْخَیرِ عِمارَةُ الْقَلْبِ.^[6]

دیدار با ابرار، موجب ساختن و احیا نمودن قلب است.

4- ذکر و یاد خدا

قال الباقر علیه السلام: تَعَرَّضْ لِرِقَّةِ الْقَلْبِ بِکثْرَةِ الذِّکرِ فِی الْخَلَواتِ.^[7]

رقّت و لطافت قلب را با کثرت ذکر در خلوت ها ایجاد نما.

5- یاد مرگ

قال رسول الله صلی الله علیه و آله: انَّ هذِهِ الْقُلُوبَ تَصْدَأُ کما یصْدَأُ الْحَدیدُ اذا اصابَهُ الْماءُ، قیلَ: وَ ما جَلائُها؟ قالَ: کثْرَةُ ذِکرِ الْمَوْتِ وَ تَلاوَةِ الْقُرآنِ.^[8]

این قلب ها نیز همانند آهن وقتی به آب برسد زنگ می زنند، پرسیدند جلای قلب به چیست؟ فرمود: زیاد یاد مرگ نمودن و بسیار تلاوت کتاب خدا کردن.

پی نوشت ها