همت بلند دار که مردان روزگار
از همت بلند به جایی رسیده‌اند

به قلم: محمد ناظري

مقدمه
یکی از برکات نظام مقدس جمهوری اسلامی وجود رهبری با درایت و آگاه و با بصیرت بوده و هست. طبق سنتي حسنه رهبر معظم انقلاب در ابتدای حلول هر سال نام و عنوانی را برگزیده و اعلام می‌نمایند. بر همین منوال قبل از لحظه تحویل سال عنوان سال جدید مورد گفت وشنود در بخش‌های مختلف جامعه بخصوص خانواده‌ها قرار می‌گیرد و هر کسی با توجه به دیدگاه خودش نامی را پیش‌بینی می‌کند.
امسال هم با توجه به اتفاقات و رخ‌دادهای خاص بعد از انتخابات بيست و دوم خرداد ماه 1388 اکثریت افراد عباراتي كه حاكي از وحدت و اتحاد ملی و انسجام اسلامی را مطرح مي‌كردند. لحظاتی پس از تحویل سال 1389 بر خلاف همه گمانه زنی‌ها وپیش‌بینی‌ها عبارت جدید ومهم «همت مضاعف، کار مضاعف» اعلام و بر سر زبان‌ها و پيامك‌هاي تلفن‌های همراه افتاد.
سه راه اول
امید است که این مهم مورد توجه و واکاوی موضوع و احصاي آن توسط دانشمندان و اندیشمندان و دانشجویان و در یک کلمه همه احاد ملت قرار بگيرد و تنها در سخنرانی‌هاو جلسات به ظاهر قضیه پرداخته نشود؛ چرا که با سخنرانی و پرداختن به ظاهر شعار، نمی‌توان در راستای تحقق ان گام برداشت، بلکه با دوری از خستگی و ضعف بایستی همت و کار مضاعف را در خودمان احیا کنیم.
این روند به تعبير آيت‌الله امامی کاشانی در بر داشتن سه قدم ممکن است؛
قدم اول «همت افاقه» است؛ یعنی به هوش آمدن و بیدار شدن. وقتی انسان بیدار شود باید به اطرافش نگاه کند و برنامه‌ریزی نماید، لذا اگر بیدار نشویم و افاقه پیدا نکنیم، نمی‌توانيم به گام دوم و سوم برسیم.
قدم دوم، «همت بی‌اعتنایی» است؛ این مسئله به معنی بی‌اعتنایی به مخالفان است. بی‌اعتنایی به عواملی که كم كم انسان را از پا درمي‌آورد و سرانجام او را از بین می‌برد. یعنی بی‌اعتنایی به کسالت، به خوشگذرانی‌ها، لهو و لعب‌ها، مواد مخدر، ولگردی و بی‌اعتنایی به ارزش‌ها و هنجارها یعنی انسان باید در برابر جهل به شهوات، بی‌خبری‌ها، دروغ، خیانت وظلم، متکبر باشد و خود را از این‌ها دور کند.
قدم سوم «همتِ همت عالی» است؛ این مسئله بسیار مهم است وهمه موظف‌اند در جهت آن گام بردارند.
همت بلند دار که مردان روزگار
از همت بلند به جایی رسیده‌اند
«همت» که از آن به عنوان اراده و عزم هم تعبير مي‌كنند، وقتی واژه «مضاعف» هم به آن اضافه گردد، تأكيد و تشديد و چندین برابر شدن را مي‌رساند تا به پيشرفت منجر شود، زيرا پیشرفت محصول همت مضاعف و کار مضاعف است.
امیرالمؤمنین ـ عليه‌السلام ـ در حکمت چهارم نهج البلاغه، واژه همت را اساس ارزش انسان قرار داده و از آن به عنوان قدر انسان یاد نموده‌اند؛و به اين ترتيب به ما مي‌فهمانند که والا مقامی و یا پستی و بی‌ارزشی فرد، نتیجه بلند همتی و یا دون همتی خود اوست.
بلند همتی ان است که انسان در یک حد معین از امور که باعث فزونی فضیلت و شرف آدمي می‌گردد بسنده نکند تا به مقامی از آن ارزشمندتر و والا تر برسد و نتیجه چنین کار بزرگی عظمت و ستایش انسان است و دون همتی آن است که انسان به کارهای ناچیز و پست بسنده کند و از امور باارزش صرف نظر نماید.
الزامات و نیاز مندی‌های همت مضاعف و کار مضاعف
در این نوشتار بر آن شدیم تا «پارامترهایی از الزامات و نیاز مندی‌های همت مضاعف و در کنارش کار مضاعف» را مطرح كنيم. شاید ابتدا خودم و سپس دیگر عزیزان از آن بهره ببرند و نسبت به اجرای آنها اهتمام بورزند.
1. همت مضاعف در استفاده بهینه از منابع موجود و امکانات
همان‌گونه که مقام معظم رهبري در بیانات نوروزی خویش اشاره فرمودند، لزوم توجه به اصلاح الگوی مصرف پایان نپذیرفته بلکه بایستی استمرار داشته باشد و باید بیش از گذشته به این مهم اهتمام بورزیم و با در نظر داشتن خدا در محدوده کار و زندگی شخصی خودمان، از اسراف و مصرف نابجای امکانات در زندگی سازمانی، اداری و شخصی بژرهيزيم، از جمله صرف وقت، مصرف انرژی، منابع پولی در اختیار، امکانات در اختیار و …
2. همت مضاعف در امر به معروف و نهی از منکر
امر به معروف و نهی از منکر از فروع دین بوده و وظیفه‌ای همگانی است که بایستی همه افراد جامعه به آن توجه ویژه‌ای داشته باشند. لذا امید است در سال 1389 از این مهم به عنوان یک کار خوب و شایسته که مورد تأکید دین مبین اسلام است، با همتی مضاعف و به کارگیری روش‌های نو و خلاقانه استقبال کرد و با تمامي مظاهري كه مصداق منكر و همچنین کم کاری که باعث ضربه زدن به چرخه اقتصادی مملکت می‌شود مبارزه کرد. البته این تذکر لازم است مورد توجه همه ما قرار گیرد که امام جعفرصادق ـ عليه‌السلام ـ فرمودند: «به غیر از زبان، مردم را به خیر و خوبی دعوت کنید.»
3. همت مضاعف در کار مضاعف
چه زیبا سرود آن شاعر خوش ذوق وخوش قریحه؛
برو کار ميکن مگو چیست کار
که سرمایه جاودانی است کار
لذا از آنجا که همه ما خود را سرباز ولایت می‌دانیم و ادعا داریم پیرو حضرت آیت الله العظمی امام خامنه‌ای به عنوان نایب امام زمان ـ عجل الله تعالي فرجه الشريف ـ بوده و موظفیم که دستورات و تدابیر ایشان را مو به مو اجرا کنیم، امید می‌رود سال 1389 سال همت مضاعف برای کار کردن مضاعف باشد و هر کس در هر واحد و قسمتی که هست از کار نهراسد. بايد کار کردن را ارزش بدانیم، چرا که همه ما مسئول هستیم برای ساختن کشور آن هم با مضاعف و همت والا.
4. همت مضاعف و وجدان کاری و انضباط اجتماعی
معروف است که می‌گویند وجدان تنها محکمه‌ای است که نیاز به قاضی ندارد و چه خوب است بار دیگر وجدان کاری یعنی انجام کارها بر اساس وجدان سر لوحه کارهایمان قرار گیرد، آن هم با چاشنی انضباط اجتماعی در تمامی صحنه‌های اجتماعی زندگی روز مره‌مان و چه خوب است که در سال 1389همت وتلاشمان را مضاعف نماییم تا کار هایمان را بر اساس وجدان و نظم و انضباط به انجام برسانیم كه فرمود: «اوصیکم بتقوی الله و نظم امرکم.»
5. همت مضاعف در اهتمام به نماز و دعا و دوری از گناه
از آنجایی که نماز ستون دین است و تأکیدات دین اسلام مبنی بر اهتمام هر چه بیشتر به نماز و نقش آن در خود سازی و تزکیه نفس دارد، امید است که همه ما با گرامی داشتن نماز که نردبان تعالی انسان و مسبب رسیدن آدمي به رستگاری مادی و معنوی است، کمر همت بسته و به این مسئله بيشتر اهميت بدهيم. همچنین پرداختن به ادعیه که باز هم در احادیث و روایات به عنوان کلید بهشت از آن یاد شده است؛ «الدعاء مفتاح الجنه.»
البته بهترین راه در تقویت روحیه، پردازختن به نماز بخصوص نماز اول وقت و دعا و استغفار و دوری از گناه است؛ از جمله همت بر ترک دروغ چرا که امام حسن عسکری ـ عليه‌السلام ـ می فرمایند: «همه زشتی‌ها و گناهان را در خانه‌ای قرار داده‌اند و کلید ورود به این خانه دروغ است.» یا گناه غیبت که تأثير وضعي آن بر روح و جان، با خوردن گوشت برادر مرده برابي مي‌كند و یا همچنین تهمت که متاسفانه امروز به امري رایج در بین اکثریت افراد در آمده است، همان تهمتی که مستوجب ابتلاي به عذاب اللهی می‌شود.
6. همت مضاعف در تکریم ارباب رجوع
امام خمینی «ره» خطاب به مسئولان نظام جمهوري اسلامي ايران می‌فرمایند: «مردم ولیّ نعمت ما هستند.» یا در جایی دیگر مطلبي با اين مضمون دارند: «من یک تار موی این کوخ نشینان را به تمام ثروت کاخ نشینان عوض نمی‌کنم.»
پس بیاییم همه با هم در سال 1389نسبت به تکریم ارباب رجوع و احترام به آنانی که مخصوصاً در سطوح پایین جامعه هستند، بکوشیم و با خود و خداي خويش عهد و پیمان ببندیم که به قول بسياري از شهداي راه خدا، خود را نوکر و خادم مردم بدانیم و بر این نوکری افتخارکنیم و به خود این‌گونه القا کنیم که نیازمندی مردم به ما نعمتی عنایت شده از سوی خداست و كسي چه مي‌داند شاید هم يك آزمایش و محک.
7. همت مضاعف در تأمین سلامت جامعه
به قول معروف عقل سالم در بدن سالم است. جامعه سالم جامعه‌ای است رو به پیشرفت و پویایی ونشاط ونوآوری. امنیت و سلامت از جمله مصادیق نعمات اللهی شمرده شده‌اند، سلامت در ابعاد مختلف روحی، روانی و جسمی به آراستگي بستگی دارد.
آراستگی روح وروان با عمل نمودن به احکام اسلامی و عبادت خدای منان به دست مي‌آيد. آراستگی جسمی بستگی به توجه افراد به رعایت بهداشت و نظافت و ورزش دارد. تأکید اسلام بر حفظ آراستگی ظاهری مثل پوست و مو، بهداشت دهان و دندان و ناخن و استعمال بوی خوش نشان از اهمیت آراستگي جسمي داشته که نشان مي‌دهد بایستی با همت مضاعف در تأمین سلامت خود، خانواده و جامعه کوشا باشیم.
ضمن آنكه مقام معظم رهبري نیز در پیام نوروزی خویش فرمودند: «سلامت باید در برنامه پنجم مورد توجه قرار بگیرد.» ایشان یکی از بخش‌های تأمین سلامت را مسئله ورزش عنوان و اضافه کردند: «نشاط، سلامت، آمادگی و «حوصله کار» در سایه ورزش تأمین می‌شود.»
همچنین در دیداری که اخیراً ریاست جمهوری با مراجع تقلید داشتند یکی از موضوعات تأکید شده توسط مراجع پرداختن به مسئله ورزش بود، لذا شایسته است در سال 1389 با همت مضاعف بر حفظ آراستگی، نظافت و ورزش که لازمه یک جامعه سالم است بپردازیم و به خاطر داشته باشيم كه «ولاتلقوا باید کم الی التهلکه.»
8. همت مضاعف در تولید فکر و اندیشه
به عنوان کسانی که در یک جامعه جوان قرار داریم بایستی با مطالعه و افزایش معلومات عمومی و تخصصي، در جهت تولید فکر و اندیشه اقدامي عملی انجام دهيم. و یا به فرموده مقام معظم رهبري نهضت نرم‌افزاری و تولید علم داشته باشیم و این میسر نمی‌شود مگر با همت مضاعف تمامی جوانان اندیشمند و دانشمند کشور اسلامي‌مان.
9. همت مضاعف در آمادگی و مقابله با جنگ نرم
دشمنان اسلام در طول عمر سي و چند ساله انقلاب شكوهمند اسلامي ايران، قصد داشته و نيز همچنان تصميم دارند به اعتقادات مذهبی مردم صدمه بزنند، چرا که با ترویج اسلام ناب محمدی و حرکت در مسیر ولایت فقیه نقشه‌های شوم انان نقش بر آب خواهد شد و این با همت و احساس مسئوليت مضاعف همه ما در راستای کسب معرفت دینی و بالا بردن بصیرت سیاسی امکان پذیر خواهد بود؛ یعنی تعهد به ولایت با تحقق شعار همت وکار مضاعف.
10. همت مضاعف در تحقق فرمان مطاع حضرت امام مبنی بر تشکیل بسیج بيست میلیونی
همه ما به نقش بسیج و بسیجیان در پاسداری از نظام اسلامی و پاسداشت و حفظ ارزش‌های انقلاب در سی سال گذشته و اقفيم. مطمئناً انچه به قوام و بقای انقلاب کمک خواهد کرد همت گماشتن به حفظ و ترويج اين روحيه اصيل انقلابي است؛ نيرويي كه خالصانه تلاش مضاعف و کار شبانه روزی‌اش را عبادت و پرستش خدا مي‌دانسته و مي‌داند.
11. همت مضاعف در صداقت گفتار و کردار
آنچه موجب اخوت و برادری و تحکیم دوستی می‌گردد صداقت است و چه خوب است که در سال 1389 همه ما سعی کنیم که در گفتار و کردارمان صداقت را فراموش نکنیم. تلاش كنيم رفتار، گفتار و کردارمان مطابق با اصول انسانی و مبانی اسلامی باشد، بخصوص در بیان صادقانه عمل کردمان، انصاف داشته باشیم.
به جاي جمع‌بندي و نتيجه‌گيري
بايد كه در درخواست فرج آن يار سفر كرده هم همت مضاعف داشته باشيم. سال‌هاست كه «مهدي امت‌ها» همچون خورشيد پشت ابر، بركاتش را بر زمينيان نثار مي‌كند. ما هم گاه، گاهي يادي از او مي‌كنيم و دعايي به جانش؛ اما اين كافي نيست كه نيست. بايد با همت‌ها و اراده‌هايي محكم‌تر و پولادين‌تر و قلب‌هايي سليم‌تر و آسماني‌تر و زبان‌هايي صادق‌تر و پاك‌تر، از اعماق جان و دل، چون تشنه‌كامي با لب و كامي تفديده و خشكيده و چاك خورده در كوير كه طالب آب است، از خدا «مهدي امت‌ها» را طلب كنيم و در اين راه از هيچ تلاش و ايثاري دريغ نكنيم.
به اميد ظهور «مهدي؛ كه بهار بشريت، پس از خزان انسانيت و معنويت است» و سال‌هاي سراسر عطوفت و عدالتي كه او براي آدميان به ارمغان خواهد آورد.
پي‌نوشت‌ها:
1. قرآن كريم.
2. نهج البلاغه و شرح ابن ميثم
3. صحيفه امام
4. سخنراني‌هاي مقام معظم رهبري
5. سخنراني آيت الله امامي كاشاني در نماز جمعه فروردين ماه 1389