گذشت كنيد تا سالم بمانيد

نویسنده: علیرضا سزاوار

گذشت و بخشش می‌تواند نخستین قدم در كنترل و مدیریت خشم و عصبانیت باشد و بیشتر اوقات قوی ترین تكنیك برای بازیابی كنترل بر زندگی است.
بخشش به معنای چشم پوشی از اتفاقی كه برای شما افتاده، نیست. بلكه بدین معناست كه شما به نوعی نمی گذارید كنترل شما به دست خشم و هیجان منفی بیفتد.
از سوی دیگر بخشش به معنای ضعف شما نیست. این كه سرچشمه زندگی را به دست بگیرید و اجازه ندهید كه «گذشته» كنترل شما را به دست بگیرد، نشان كاملی از قدرت است. دیگر این كه بخشش به این معنا نیست كه شما در همان سطحی هستید كه شما را آزرده خاطر كرده است.
بخشش و اطمینان به یك معنا نیست. زمانی كه فردی موجب آزار شما می‌شود، شاید مدت زمانی لازم باشد كه دوباره شما به سطح قبلی اطمینان دست یابید.
در واقع اگر به فردی خسارت وارد آید، آسیب و صدمه حادث شده است. قصد نداریم چیز اشتباهی را صحیح نشان دهیم بلكه نمی خواهیم به وسیله حوادث و رخدادها كنترل شویم. بخشش یعنی گذشته را رها كردن تا بدین ترتیب بتوانیم به دنبال زندگی خود برویم.

بخشش جزئی از زندگی است
كینه بخشی از طبیعت انسان است اما این حالت نه تنها سلامت روان، بلكه سلامت جسمی را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. «ادگار گابریلو»، روانشناس مركز درمانی فیلادلفیا، معتقد است كه بخشش جایگزین بسیار مناسبی برای خشم و انتقام است او می‌گوید: خودخواهانه ترین كار برای خودتان، بخشیدن دیگران است. نتایج تحقیقات حاكی از آن است كه بخشش حداقل می‌تواند از 2 طریق تاثیرات مطلوبی به جای بگذارد. یكی كاهش استرس ناشی از نبخشیدن (كینه توزی) است كه آمیزه ای از ترشرویی، عبوسی، خشم، خصومت، نفرت و ترس را ایجاد می‌كند. این حالات تاثیرات فیزیولوژیك خاصی مانند بالابردن فشار خون و اختلالاتی همچون بیماری های قلبی- عروقی، اختلال در سیستم ایمنی بدن و احتمالااختلال در كاركردهای سیستم عصبی و حافظه را از خود بر جای می‌گذارد.
در واقع هرگاه كینه را به دل خود راه بدهید خود را در معرض یك مسئله حاد جسمی قرار داده اید. براساس تحقیقات انجام شده، معلوم شده افرادی كه با دوستان، آشنایان و بستگان خود ارتباط بهتر، بیشتر و مطلوب تری دارند، نسبت به دیگر افراد از سلامت بیشتری برخوردارند و این فایده دوم بخشایش است.
به طور كلی بخشش باید جزئی از زندگی انسان ها باشد و نه فقط پاسخی نسبت به شرایط یا اهانت های خاصی در زندگی آنان.
روانشناسان میان بخشش و بخشش عاطفی تمایز قائل شده اند. از نظر آنها بخشش عقلی، آشتی و مصالحه با فردی مقصر است اما بخشش احساسی یا عاطفی یك پذیرش درونی است.
به یاد داشته باشیم كه بخشش، ما را ملزم نمی كند كه عدالت را نادیده بگیریم یا حق تحقیر و اهانت را به دیگران دهیم. خشم نیز جزئی از احساسات انسان است اما نباید عنصری ثابت و پایدار در زندگی یك فرد باشد. بدین مفهوم وقتی از بخشش صحبت می‌شود، منظور تایید رفتار دیگران نیست، بلكه منظور این است كه رنج و درد را از درون خود بیرون بریزیم.

گذشت نیاز به آموزش دارد
آنتونی ادوارد نویسنده كتاب «گذشت داشته باش» می‌گوید: «بخشش یك فرآیند است، نه یك عمل لحظه ای؛ این فرآیند باید در مقابل حس كینه جویی، به تدریج پرورش پیدا كند» او كمك دوستان و افراد كارشناس را در پرورش این حس مفید می‌داند. پیام نهایی این صحبت ها چنین است. اگر به دنبال گرفتن انتقام از دیگران هستید، ابتدا دو قبر آماده كنید.
فواید بهداشتی جسمی و روانی بسیاری شامل حال كسانی می‌شود كه گذشت می‌كنند. این فواید بهداشتی براساس سن افراد و نیز تمایل به بخشیدن دیگران و خود و احساس مورد عفو قرار گرفتن، متفاوت است. بخشش خود و دیگران با كاهش ناراحتی های روحی از جمله احساس بی حوصلگی، ناامیدی و عصبانیت مرتبط است.
به طور كلی بیشتر مردم نیاز دارند درباره بخشش آموزش و یادگیری داشته باشند تا بتوانند همدیگر را ببخشند.
بسیاری از تحقیقات نشان می‌دهد كه بخشش به طور مستقیم بر هیجان عصبانیت به وسیله كاهش شدت آن در قلب و فكر اثر می‌گذارد. همچنین هر وقت بخشش نسبت به یك نارضایتی یا تجربه آسیب زای زندگی كسی به طور موفقیت آمیز به كار برده شود، از عصبانیت آن رنجش می‌كاهد.
گذشت كردن علاوه بر این كه یكی از عناصر كلیدی مراقبت مذهبی است، به عنوان یكی از عناصر روان درمانی هم مطرح شده است. اما مدل های ارائه شده، تاثیر اندكی بر درمانگری داشته اند. می‌توان گفت كه یكی از محدودیت های عمده روش های مشاوره و روان درمانی غیرمذهبی، به تشخیص ندادن نقش كلیدی بخشش در شفای روان شناختی مربوط می‌شود. با این همه، ترغیب به بخشش، یكی از رایج ترین مداخله های معنوی است كه روان درمانگران از آن استفاده می‌كنند. باید گفت برای این كه بخشش اثربخش و شفادهنده باشد، باید در وقت مناسب صورت بگیرد، هر چند كه با این وجود نیز، گاه رنجیدگی و آسیب وارده آنچنان عظیم است كه بخشش امكانپذیر نیست.
وسیله درمانی قدرتمند
بخشش نمی تواند یك راه حل واحد برای همه دردهای احساسی كه از وقایع آسیب زای زندگی منتج شده است باشد، بلكه می‌تواند كمك كند تا درجه غم حاصل از آسیب های احساسی كاهش یابد. به نظر نمی آید كه بخشش، ناامیدی و یاس و درد عمیقی را كه شماری از مردم از خیانت، تجربه می‌كنند التیام ببخشد.
همچنین بخشش نمی تواند به طور مستقیم عصبانیت یك شخص را كه حاصل از ضعف شخصیت اوست مانند بی قراری اعتقاد نداشتن به ارزش های اخلاقی را اداره كند.
بخشش، هر چند یك وسیله درمانی قدرتمند است اما به تنهایی نمی تواند راه حل كاملی برای تنفر شدید، خصومت شدید و كینه شدید باشد.

منابع : روزنامه كيهان، شماره 19982 به تاريخ 3/5/90، صفحه 7