درسی از دفتر معنوی ضیافت الهی؛
چگونه بدانیم خدا از ما راضی است

آیت‌الله مجتهدی تهرانی، استاد فقید اخلاق در شرح فراز های دعای روز بیست و یکم ماه مبارک رمضان ، راهکارهای دستیابی به رضایت الهی را بیان نموده اند.

اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِی فِیهِ إِلَى مَرْضَاتِکَ دَلِیلاً وَ لاَ تَجْعَلْ لِلشَّیْطَانِ فِیهِ عَلَیَّ سَبِیلاً وَ اجْعَلِ الْجَنَّةَ لِی مَنْزِلاً وَ مَقِیلاًیَا قَاضِیَ حَوَائِج الطالبین. ‏[1]

ترجمه:
اى خدا در این روز مرا بسوى رضا و خشنودى خود راهنمایى کن و شیطان را بر من مسلط مگردان و بهشت را منزل و مقامم قرار ده، اى برآرنده حاجات طالبان.
اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِی فِیهِ إِلَى مَرْضَاتِکَ دَلِیلاً
خدایا یک راهی برای من پیدا بشود که تو از من راضی بشوی ، در حدیث آمده است که اگر می خواهید بدانید که آیا خدا از شما راضی هست یا نه ؟ به خودت نگاه کن ببین که آیا از خدا راضی هستی یا نه ؟ اگر تو از خدا راضی هستی، خدا هم از تو راضی هست و اگر راضی نیستی و ته دلت اعتراض داری که چرا فلانی دارد و من ندارم، بدان که خدا هم از تو راضی نیست . غالب ما در زندگی این طور هستیم که می گوئیم چرا خدا به من مال و اموال و.. نداده و به فلانی داده است !؟
ریشه غیبت حسادت است
در روایت آمده است که «اَنتُم کَالمَرضَی وَ رَبُّ العَالَمِین کالطَبیب» [2] شما مثل مریض هستید و خدا هم مثل طبیب است . الان در بیمارستان ها در یک اتاق ده نفر یا بیشتر بستری هستند و طبیب به هر یک دستور العمل خاص او را می دهد و هر مریضی برنامه غذایی خاصی دارد ، بعضی از مریض ها هم برنامه پرهیز از غذاهای خاص را از طرف دکتر دریافت می کنند ، اگر طبیب گفت : به آقای فلانی فلان غذای خاص را ندهید ، آیا مریض با دکتر گلاویز می شود و شکایت می کند که چرا من نباید غذای مورد علاقه ام را بخورم ؟ یا اطاعت می‌کند و تشکر ؟ اگر عاقل باشد از دکتر تشکر می کند و هیچ چون و چرایی نمی کند، نسبت ما هم بخدا مثل همان طبیب و مریض هست و ما هم باید از خدا تشکر کنیم بخاطر خیلی از ندادها، اگر می بینم که با جناق و فامیلم مال و اموال فراوان دارند و من ندارم خداوند مصلحت من را می‌خواسته است، اگر از خدا راضی شدی خدا هم از تو راضی می شود و اگر راضی نشدی شروع به غیبت از فامیل و آشنا می کنی که اگر فلانی مال و اموال دارد از راه حرام بدست آورده است و بدانیم که منشاء غیبت حسادت است و تا ریشه حسادت به واسطه راضی بودن از خدا قطع نشود این حال وجود خواهد داشت .
روزه اسب آسیابی
باید سعی کنیم حسادت را از دل بیرون کنیم و روزه ما روزه خواص باشد که چشم و مو و پوست وهمه اعضاء و جوارح در حال روزه باشند [3] ، کسانی که روزه می گیرند و فقط به نخوردن و نیاشامیدن اکتفاء می کنند، مثل اسب آسیاب هستند که هر چه راه می روند با زهم سر جای اولشان هستند.
*فقط دور خود نگردیم
آقایی نقل می کرد ؛ سال ها قبل در مشهد کاروان سرایی بود و آسیابانی ، آسیابان بر گردن اسب خود زنگوله ای آویزان کرده و بود خیلی سر و صدا هم داشت. به او گفتم چرا این را بسته ای و اعصاب مردم را به هم می ریزد.ایشان گفت : این را بسته ام که اگر حیوان ایستاد متوجه بشوم گفتم : اگر ایستاد بود و گردنش را تکان داد و تو از کجا متوجه می شوی که او دارد کار می کند یا گردنش را تکان می دهد؟گفت : تو را به خدا این پدر سوختگی ها را به این حیوان یاد ندهید .
اسب عصاری و آسیاب از صبح تا غروب حرکت می کند و آخر شب که نگاه می کند می بیند که سر جای اولش هست و فقط دور خود گشته است . روزه ای که فقط صرف نخوردن و نیاشامیدن است و چشم و گوش روزه دار نیستند ، مثل حرکت همین اسب آسیاب هست و از روزه هیچ بهره ای جز گرسنگی و تشنگی نمی برد و در جا می زند و اول ماه و آخر ماه رمضان هیچ تفاوتی نکرده است
در حدیث آمده است ؛ کسانی که جاهل هستند ، و روزه حقیقی نمی گیرند و عبادت خالص انجام نمی دهند مثل «حمار الطاحونه» یعنی «الاغ آسیاب» هستند . [4]
*وفاداری را یاد بگیریم
در حدیث آمده است که سگ ده خصلت خوب دارد ، یک صفت او این است که از صاحبش راضی است ، هر چه به او بدهند گله نمی کند و راضی است ؛ وفا دارد و صاحب خودش را رها نمی کند [5] . ولی ما اگر دو مرتبه دعا بکنیم و مستجاب نشود در خانه خدا را رها می کنیم ؛ این صفات خوب را یاد بگیریم
حکایت :
شیخ عباس قمی ( ره ) در کتاب سیر المنازل ، مقامات العلیه داستانی نقل می کند:[6]، عابدی بود که در کوه های لبنان عبادت می‌کرد و هر شب از عالم غیب برای او افطاری آماد می‌شد، تا این که شبی برای او افطاری نیامد و این شخص عابد از کوه پایین آمد و در خانه گبری رفت و در آن جا هم سگی زندگی می‌کرد ؛ عابد از گبر تقاضای نان نمود و آن گبر کافر سه قرص نان به او داد ، سگ به دنبال عابد آمد و عابد یکی از سه قرص نان را به او داد، ولی باز هم سگ به دنبال عابد می‌آمد و ناچار قرص دوم نان را هم به سگ داد، ولی باز هم سگ به دنبال عابد می‌آمد و بالاخره عابد عصبانی شد و گفت: تو چقدر بی حیا هستی ؟! من از صاحب تو سه قرص نان گرفته‌ام و دو تای آن را به تو داده‌ام ولی باز هم تو مرا رها نمی‌کنی ؟!سگ بصدا درآمد و گفت: تو بی حیا هستی، من سالها بر در خانه این گبر بوده ام و خیلی وقت ها به من غذا نداد ،ولی با وجود این او را رها نکردم ولی تو یک شب بی غذا ماندی از پای کوه آمدی در خانه گبر ، صفت خوب دیگر سگ این است که در شب کم می خوابد « لایَنامُ بِاللیل اِلَّا قلیل »
وَ لاَ تَجْعَلْ لِلشَّیْطَانِ فِیهِ عَلَیَّ سَبِیلاً
خدایا کاری کن که شیطان در ماه رمضان و بعد از آن به من راه پیدا نکند حالا اگر بخواهیم شیطان به ما راه پیدا نکند چه باید کرد
* راههای دفع شیطان
در حدیث آمده است، سه طایفه اند که شیطان با ایشان کار ندارد « ثلاثه معصومون من ابلیس و جنوده » یکی« الذاکرون لله» کسی که یاد خدا باشد و دیگری « المستغفرین بالاسحار » کسانی که در سحرها استغفار می کنند و سوم « الباکون لله » کسی که از خوف خدا گریه می کند. شیطان با او کاری ندارد . [7]
وَ اجْعَلِ الْجَنَّةَ لِی مَنْزِلاً وَ مَقِیلاً
خدایا بهشت را منزل من قرار بده و آسایشگاه ما را بهشت قرار بده ؛ اگر با ایمان از دنیا بروید شفاعت شامل حالتان می شود و اهل بهشت می شوید
یَا قَاضِیَ حَوَائِجِ الطَّالِبِین
ای خدایی که حوایج طالبین را برآورده می کنی

[1]– بحارالأنوار ج : 95 ص : 159
ُ اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِی فِیهِ إِلَى مَرْضَاتِکَ دَلِیلًا وَ لَا تَجْعَلْ لِلشَّیْطَانِ فِیهِ عَلَیَّ سَبِیلًا وَ اجْعَلِ الْجَنَّةَ مَنْزِلًا لِی وَ مَقِیلًا یَا قَاضِیَ حَوَائِجِ الطَّالِبِینَ


[2]– مستدرک‏الوسائل ج : 3 ص : 177
َّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَا عِبَادَ اللَّهِ أَنْتُمْ کَالْمَرْضَى وَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِینَ کَالطَّبِیبِ فَصَلَاحُ الْمَرْضَى فِیمَا یَعْلَمُهُ الطَّبِیبُ وَ یُدَبِّرُهُ بِهِ لَا فِیمَا یَشْتَهِیهِ الْمَرِیضُ وَ یَقْتَرِحُهُ أَلَا فَسَلِّمُوا لِلَّهِ أَمْرَهُ تَکُونُوا مِنَ الْفَائِزِینَ


[3]– رک: کافی ج : 4 ص : 87
عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا صُمْتَ فَلْیَصُمْ سَمْعُکَ وَ بَصَرُکَ وَ شَعْرُکَ وَ جِلْدُکَ وَ عَدَّدَ أَشْیَاءَ غَیْرَ هَذَا وَ قَالَ لَا یَکُونُ یَوْمُ صَوْمِکَ کَیَوْمِ فِطْرِکَ


[4]– شرح آقا جمال الدین خوانسارى بر غرر الحکم ج‏2 ص 126
المتعبّد بغیر علم کحمار الطّاحونة یدور و لا یبرح من مکانه.
عبادت کننده بى علم و دانش مثل الاغ آسیاست که مى‏گردد و بیرون نمى‏رود از جاى خود یعنى او را بسبب عبادت ترّقى حاصل نشود و مرتبه او بلند نگردد بخلاف کسى که با علم و دانش عبادت کند زیرا که بسبب عبادت از جاى خود بیرون رود و مرتبه او بلند گردد.


[5]– یافت نشد


[6]– کشکول شیخ بهایی ج‏1 ص 219
عابدی در کوه لبنان بد مقیم ****در بن غارى چو اصحاب رقیم‏
روى دل از غیر حق برتافته **** گنج عزت را ز عزلت یافته‏
روزها میبود مشغول صیام **** یک ته نان میرسیدش وقت شام‏
نصف آن شامش بدو نصفى سحور**** وز قناعت داشت در دل صد سرور
بر همین منوال حالش میگذشت **** نآمدى از کوه هرگز سوى دشت‏
از قضا یکشب نیامد آنرغیف **** شد ز جوع آن پارسا زار و نحیف‏
کرد مغرب را ادا وانگه عشا**** دل پر از وسواس و در فکر عشا
بسکه بود از بهر قوتش اضطراب****نه عبادت کرد عابد شب نه خواب‏
صبح چون شد زان مقام دلپذیر**** بهر قوتی آمد آن عابد بزیر
بود یک قریه بقرب آنجبل****اهل آن قریه همه کبر و دغل‏
عابد آمد بر در گبری ستاد****گبر او را یک دو نان جو بداد
عابد آن نان بستد و شکرش بگفت****وز وصول طعمه‏اش خاطر شگفت‏
کرد آهنک مقام خود دلیر****تا کند افطار برخبز شعیر
در سرای گبر بد گرگین سگى****مانده از جوع استخوانی و رگى‏
پیش او گر خط پرگاری کشى****شکل نان بیند بمیرد از خوشى‏
بر زبان گر بگذرد لفظ خبر ****خبز پندارد رود هوشش ز سر
کلب در دنبال عابد پو گرفت**** از پی او رفت و رخت او گرفت‏
زاندو نان عابد یکى پیشش فکند**** پس روان شد تا نیابد زو گزند
سگ بخورد آن نان و از پی آمدش**** تا مگر بار دیگر آزاردش‏
عابد آن نان دگر دادش روان****تا که باشد از عذابش در امان‏
کلب آن نان دگر را نیز خورد**** پس روان گردید از دنبال مرد
همچو سایه از پی او میدوید**** عف و عف میکرد و رختش میدرید
گفت عابد چون بدید این ماجرا****من سگى چون تو ندیدم بیحیا!
صاحبت غیر دو نان جو نداد****وان دو را خود بستدی ایکج نهاد
دیگرم از پی دویدن بهر چیست****وین همه رختم دریدن بهر چیست؟
سگ بنطق آمد که ای صاحب کمال****بیحیا من نیستم چشمت بمال‏
هست از وقتی که من بودم صغیر**** مسکنم ویرانه این گبر پیر
گوسفندش را شبانی میکنم****خانه‏اش را پاسبانی میکنم‏
که بمن از لطف نانی میدهد****گاه مشت استخوانی میدهد
گاه از یادش رود اطعام من ****در مجاعت تلخ گردد کام من‏
روزگاری بگذرد کاین ناتوان****نه زنان یا بدنشان نه ز استخوان‏
گاه هم باشد که این گبر کهن ****نان نیابد بهر خود نه بهر من‏
چونکه بر درگاه او پرورده‏ام ****رو بدرگاه دیگر ناورده‏ام‏
هست کارم بر در این پیر گبر****گاه شکر نعمت او گاه صبر
تو که نامد یکشبی نانت بدست **** در بنای صبر تو آمد شکست‏
از در رزاق رو برتافتى **** بر در گبری روان بشتافتى‏
بهر نانی دوست را بگذاشتى **** کرده با دشمن او آشتى‏
خود بده انصاف ایمرد گزین **** بیحیا ترکیست من یا تو ببین؟
مرد عابد زین سخن مدهوش شد **** دست خود بر سر زد و بی‏هوش شد
ایسگ نفس بهائی یاد گیر **** این قناعت از سگ ان گبر پیر
بر تو گر از صبر نگشاید دری **** از سگ گرگین گبران کمتری


[7]– مستدرک‏الوسائل ج : 12 ص : 147
الدَّیْلَمِیُّ فِی الْإِرْشَادِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّهُ قَالَ ثَلَاثَةٌ مَعْصُومُونَ مِنْ إِبْلِیسَ وَ جُنُودِهِ الذَّاکِرُونَ لِلَّهِ وَ الْبَاکُونَ مِنْ خَشْیَةِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَغْفِرُونَ بِالْأَسْحَارِ