خداوند تعالی می فرماید: باید بخندند در دنیا اندک و بگریند بسیار تا…
حضرت رسول صلی الله علیه و آله وسلم می فرماید: هر زمان گریه تو را دست دهد غنیمت شمار دعا را، از آنکه گریه، رحمت پروردگار است. یکّه مردان صاحب درد که مشتاق و محبّ پروردگارند و به حسرت دیدار او پیوسته بر می آرند از دلهای گرم آه هایِ سرد وبه سبب بیداری شب ها و گریهکردنگریه کردن وبهترین گریه ها گریستن از شوق و محبّت حضرت ذوالمنن (صاحب نعمت ها) بود. از خوف خدا، اشک های سرخ دارند و رنگهای زرد. و چون روز رستخیز شود و مردم به عرصه گاهِ قیامت برای حساب حاضر آیند، ایشان به طرف باغ های جنّت خرامانند و راه نورد. هنگامی که سیمرغ زرین بال آفتاب به قاف مغرب آشیان نماید و غُراب شب در عرصه ظهور به پرواز آید (منظور وقت سحر است) در مصلاّی بندگی نشین و بردار به درگاه خداوند دست نیاز و روی عجز به سوی جهان آفرین بی نیاز آر و از سحاب دیده قطرات سرشک بر مزرعه ی توسّل فرو بارد و بخوان یزدان را در شب های نیاز با تضرّع و زاری بسیار تا چهره ی تو سفید و تابنده باشد به روزی که عرض داده می شوی به حضور پروردگار. نزدیک ترین راه به قرب خدا راه

به قدر طاقت و توانایی شب ها بیدار باش و به شغل بندگی کوش و عذرخواه به درگاه خدا از گناهان روزهای گذشته خویش و اشک ندامت از دیده فرو بار و طلب آمرزش نما از پروردگار که رحمت او شامل حال بنده ای است که دقّت او بسیار باشد.
;اگر بنده ای، دست حاجت برآر ;وگر شرمسار، آب حسرت ببار ;تورا می بباید چو طفلان گریست ;ز شرم گناهان نه طفلانه زیست بهترین طریق نجات برای آدمی آن است که یزدان را با تضرّع و زاری فراوان بخواند زیرا آب چشمی که از خوف خداوند در سیلان باشد آتش دوزخ را فرو نشاند و اشکی که با اشتیاق و محبت پروردگار از دیده آید، آیینه ی دل را از زنگار ظلمت پاک و منوّر گرداند.
اشک شبانه

«بکش پهلوی خویش را از بستر نرم به یک سو» و روی کن به سوی خداوند و متوجّه شو به نگریستن خطاهای خود و به عذرخواهد یک گریستن تا از سر خضوع و خشوع زاری و بکایی که به درگاه یزدان نمایی مورد غفران حضرت او آیی.
اجر بزرگ

خداوند تعالی می فرماید: آنان که می ترسند از پروردگار خود در نهان، ایشان راست آمرزش و اجری بزرگ و از عذاب خداوند باشند در امان.
حضرت امام جعفر صادق علیه السلام می فرماید: هرکس بترسد از خدای، بترساند خداوند از او همه چیز را و هر که نترسد از حق، بترساند او را حق تعالی از همه چیز.
محبوب ترین بندگان به نزد حضرت یزدان کسی است که به کمال آرمیدگی نفس و سلامت حال موصوف، و از پیمودن طریق عبودیّت و صلاح دیدمآل کار (عاقبت کار) مهار تو وقوف داشته باشد و اطاعت امر خداوند را بیشتر نماید و از او بیشتر بترسد.
ره آورد خوف

خایف از خداوند، بنده ای است که به نزد او همیشه خاضع و خاشع باشد و به بدی خود اعتراف کند و پیوسته شعله های آه سوزناک از آتش خانه ی دل بی قرار او سرکشد و از جزای عمل در تشویش بود و مشغول به نیکوکاری و اصلاح امور دیگر جهان خویش شود. نشان خوف به خدا خوف بود و حیا و هر که به خداوند عارف تر است حیای او بیشتر و از خداوند ترسناک تر باشد و فردای قیامت کس ایمن تر که امروز درد نیا با حُسن طاعت و نیکویی عبادت روزگار می گذارد و قلبی از پروردگار خوفناک تر دارد.
;هرکه دارد خوف خلاّق علیم ;کی بر او خوفی است از نار جحیم ;نی ز دریا ترسد و نی موج و کف ;هرکه بشنید او خطابِ «لا تخف» علامت خایف آن است که از بیم خطاب «اَخافُ اَنْ عَصیتُ رَبّی عَذاب یَوْم عَظیمٍ» [اگر عصیان پروردگارم را بکنم از عذاب روز بزرگ می ترسم] به خدای گریزد و از او ترسکار باشد و در پیمودن طریق بندگی در کار.
رستگار از عذاب آخرت کسی است که در دنیا خوف پروردگار در دل بسیار دارد و از واهِمه ی قصور اعمال خویش، همیشه محزون بود و فکّار (متفکّر).
خوف ورج

خداوند تعالی می فرماید: خدای را در حالتی عبادت کنید که ترسنده باشید از عذاب نیران و امیدوار به تفضّل و احسان او که رحمت یزدان در دو جهان نزدیک است به نیکوکاران.
چنان از خداوند خایف باش که هرقدر طاعت بسیار باشد ترسناک باش از آنکه تو را عذاب خواهدنمود و بدانسان امیدوار بدو باش که هرچند گناه بی شمار داری گمان کنی که بر تو رحم خواهد فرمود.
;گرچه نافرمانی از حد رفت و تقصیر از حساب ;هم چنان می باش از لطف خدا امیدوار ;ز آنکه با ایزد نشاید راه نومیدی گرفت ;جرم های بنده و چِبْوَد پیش عفو کردگار همیشه با حسن ظنّ و امید به کرم و لطف پروردگار باش و از رحمت او مأیوس مشو و سوء ظنّ بدو مبر، چه خداوند کریم است و شرم می دارد، گمان و حسن ظنّ و حسن رجای بنده ی مؤمن را خلاف فرماید.
هرگاه خوف خدا در دل غلبه دارد بر رجا، خضوع و خشوع زیاد می شود و هرگاه رجا بر خوف غالب باشد، اسباب فساد می گردد و چنان چه اعمال از روی یقین و مراقبت این باشد، گمان نیکوی و رجابه خدای بردن نیکو است و اگر از سر غفلت و معصیت بود آرزوییست که خطرات بزرگ در اوست.
ترس و خوف خدا نیکو چیز است در دل هرکس به روزگار جوانی تا برای او تازیانه ی عمل باشد و میل امور دنیویّه و آتش هواهای شهوانیّه را بر او سرد گرداند و او را به طرف بندگی و عبادت خداوند کشاند، لیکن در هنگام پیری که علامات مرگ پدیدار و زمان طاعت گذاری برکنار شده و رجا و امیدواری به پروردگار بهتر است که سبب محبّت و دوستی قلب او می شود با خدای تعالی زیرا که مقرّب ترین بندگان به نزد خداوند کسی است که خدای را بیشتر دوست دارد و با محبّت ایزد از دنیا رحلت نماید.

پدیدآورنده: سیدمحمود امینی تهرانی