عبادت حضرت زهرا( علیها السلام )

خوف در نماز

یکی از خصوصیات ویژه در نماز و عبادت
حضرت فاطمه علیهاالسلام خوف و خشیت وی بوده است.

ابومحمد دیلمی در ارشاد القلوب روایتی را در این‏باره نقل نموده و گوید:

و روی: کانت فاطمه تنهج فی صلواتها من خوف الله.

ترجمه: و روایت شده که حضرت فاطمه به هنگام نماز نفسش به شماره می‏افتاد.

سبب این حالت که در نماز و دعا برای فاطمه علیهاالسلام پیش می‏آمد «خوف و خشیت» وی از حضرت باری تعالی بوده است.ممکن است پرسیده شود که: «خوف از چه چیزی؟»، مگر حضرت فاطمه معصوم نبوده و آیه‏ی تطهیر در شان او نازل نشده است؟ پس کسی که خداوند او را از معاصی و پلیدی‏ها تطهیر نموده
و گناهی از او صادر نمی‏شود چرا باید خائف و ترسان باشد؟در پاسخ گوییم: خوف اسباب متعدد دارد، گاهی به سبب گناه و سوء عمل است و اینکه فردی می‏داند در محضر کسی ایستاده که او را به دلیل گناهش مجازات خواهد کرد، و گاهی منشا خوف اطلاع و یقین نسبت به نقص خود و کمال معبود است، و ناقص وقتی خود را در محضر کامل بیند البته نفسش به شماره می‏افتد، رنگش متغیر می‏شود و حتی غش به او دست می‏دهد.

در روایتی آمده است:کان امیرالمؤمنین اذا اخذ بالوضوء یتغیر وجهه من خیفه الله.

ترجمه: علی علیه‏السلام هرگاه وضو می‏ساخت، رنگ چهره‏اش از خوف الهی تغییر می‏کرد.

و در روایت دیگری آمده است: امام حسن مجتبی علیه‏السلام هرگاه سجده‏ی شکر به جای می‏آورد از خشیت و خوف مقام ربوبی حالت
غش به او دست می‏داد.و در روایت دیگر، درباره‏ی امام حسن علیه‏السلام آمده است:
امام وقتی از وضو فارغ می‏گردید رنگ چهره‏اش تغییر می‏کرد، هنگامی که از وی
درباره‏ی علت این حالت سؤال کردند، فرمود:

حق آن است که وقتی در برابر کسی چون او (پروردگار عالمیان) می‏ایستیم رنگ از چهره‏ی ما پریده باشد.و شبیه این روایات را درباره‏ی سایر امامان شیعه و صدیقین نیز نقل نموده‏اند، در روایتی آمده است که از امام سجاد علیه‏السلام پرسیدند: چرا وقتی برای وضو حاضر می‏شوید رنگ چهره‏ی شما زرد می‏گردد؟ فرمود:چه می‏دانید که به حضور چه کسی می‏روم! بنابراین معلوم می‏شود که علیت خوف و خشیت حضرت فاطمه علیهاالسلام معرفت تمام نسبت به خداوند متعال می‏باشد.حال اگر کسی بگوید: جایگاه خوف و خشیت در قلب است؟ گوییم: امام مؤمنان علی بن ابی‏طالب علیه‏السلام در این باره گوید:بنده‏ی خداوند طعم ایمان را وقتی می‏چشد که دارای خوف و رجا باشد و اگر خوف ورجای او صحیح و کامل باشد، اثر آن، در جسد و عمل مؤمن دیده می‏شود.


مراقبت بر اوقات مخصوصه

یکی دیگر از خصوصیات عبادت حضرت فاطمه
علیهاالسلام مراقبت بر اوقات مخصوصه بود، برای مثال روزی رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم به دخترش فرمود:در روز جمعه ساعتی وجود دارد که هر کس در آن ساعت چیزی را از خداوند بخواهد، عطایش می‏نماید.حضرت فاطمه از پدرش درباره‏ی این ساعت پرسید و پیامبر فرمود: آن هنگامی است که نصف خورشید غروب کرده و نیمه دیگر آن نمایان است.هنگامی که فاطمه علیهاالسلام این سخن را شنید به یکی از خدمتکاران خود فرمود
که به هنگام غروب خورشید در روز جمعه مراقبت نماید، و هرگاه مشاهده کرد که نیمی از خورشید غروب کرده وی را مطلع نماید، و چون از این موضوع اطلاع پیدا می‏کرد به دعا و راز و نیاز با خداوند می‏پرداخت.مراقبت بر اوقات خاصه اختصاص به شخص فاطمه علیهاالسلام نداشته بلکه در روایتی آمده که آن بانو می‏فرماید:ما در شب قدر بچه‏هایمان را بیدار نگاه می‏داشتیم- آنها را روزها می‏خوابانیدیم تا بتوانند در این شبها بیدار باشند- تا از برکات لیله القدر بهره مند شوند.


عشق به نماز

رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله فرمود:

چون
دخترم فاطمه علیهاالسلام، در محراب عبادت خود می‏ایستد، هزاران ملائکه ندا
می‏کنند: یا فاطمه: «اِنَّ اللّه اصطفاکَ وَ طَهِرکِ و اصطفاکِ علی النساء
العالمین»
ای فاطمه به درستی که حق تعالی تو را برگزید و مطهر و پاکیزه گردانید
وبرگزید تو را بر زنان عالمیان.هیچ چیز در دنیا برای حضرت فاطمه علیهاالسلام لذت
بخش‏تر از حضور در محراب عبادت خالق یکتا نبود.

روایت است کسی پارساتر از فاطمه

علیهاالسلام نبود و آنچنان در حالت عبادت می‏ایستاد که پاهای مبارکش متورم می‏شد.
و برای زنان و مردان مؤمن بسیار دعای خیر می‏فرمود و دیگران را بر خود و
خانواده‏اش مقدم می‏شمرد.این گونه عشق خالصانه به خداوند و عبادت او، تنها ره‏آورد
زهد است که تمام اعمال و گفتار حضرت فاطمه صبغه الهی داشت و دنیا و زخارف آن در فضای دل وی جایگاهی نداشت و روح بلند همه‏ی معصومین بسیار فراتر از عرصه‏ی تنگ دنیا می‏باشد.


عبادت فاطمه (س) در کلام پیامبر

پیغمبر (صلی الله علیه وآله) درباره حضرت فاطمه علیها السلام می فرمود:

ایمان به خدا در اعماق دل و باطن روح زهراء علیها السلام چنان نفوذ کرده که برای عبادت خدا خودش را از همه چیز فارغ می سازد. فاطمه علیها السلام دخترم بهترین زن عالم است. پاره تن من و نور چشم من میوه دل من و روح و روان من است. حوریه ای است به صورت انسان. آنگاه که در محراب عبادت می ایستد نورش برای فرشتگان آسمان درخشندگی دارد و خداوند به ملائکه خطاب می کند: بنده مرا ببینید! چطور در مقابل من به نماز ایستاده و اعضای بدنش را خوف می لرزد و غرق عبادت است! ای ملائکه گواه باشد که پیروان فاطمه را از عذاب دوزخ در امان قرار دادم.

در حدیث نبوی آمده است که:

رسول خدا (صلی الله علیه وآله) درباره عبادت حضرت فاطمه علیها السلام فرمود: فاطمه هرگاه در محراب عبادت به پیشگاه پرودگار خود می ایستد نور او برای فشتگان آسمان تابش می کند، همانند ستارگان که برای اهل زمینی می درخشد، و خدای عزوجل در آن وقت به فرشتگان خود می فرماید: کنیزم فاطمه، بانوی همه زنان جهان را بنگرید چگونه در پیشگاه من به عبادت ایستاده و بند بند بدنش از خوف من می لرزد! در حدیث دیگری به سلمان می فرماید: ای سلمان! خدای تعالی چنان دل و جان و تمام اعضاء و جوارح دخترم فاطمه را به ایمان پر کرده که یک سره برای عبادت و فرمانبرداری حق تعالی خود را از همه چیز فارغ ساخته است. آری فاطمه به هنگام عبادت چنان غرق در عظمت حق می گشت و از خود جدا می شد که از فکر عزیزان
خود: با تمام علاقه ای که به آنها داشت بیرون می رفت و خدای تعالی فرشتگان را
ماءمور می کرد تا گهواره کودک او را حرکت دهند.


نماز شب فاطمه (س)

فاطمه علیها السلام از جهت عبادت، عابدترین و پارساترین زنان عالم بود و باتمام مشاغل و گرفتاریهایی که در داخل وخارج خانه به عهده داشت علاوه بر فرائض، نوافل و مستحبات را نیز انجام می داد.

شیخ صدوق (ره) در کتاب علل الشرایع از امام حسن علیه السلام فرزند بزرگوار آن حضرت روایت کرد که فرمود:
“راءیت امی فاطمة (ع) قامت فی محرابها لیلة جمعتها فلهم تزل راکعة ساجدة حتی اتضح عمود الصبح و سمعتها تدعو المؤ منین و المؤ منات و تسمیهم و تکثر الدعاءلهم و لا تدعو لنفسها بشی ء فقلت لها یا اماه لم لا تدعون لنفسک کما تدعون لغیرک فقالت یا بنی الجار ثم الدار”

مادرم فاطمه را دیدم که در شب جمعه در محراب عبادت ایستاده و تا هنگامی که سپیده طالع شد پیوسته در حالرکوع و سجده بود و شنیدم پیوسته برای مردان و زنان با ایمان دعا می کرد و آنها رادر دعا نام می برد و بسیار برای آنها دعا می کرد. و برای خودش دعا نمی کرد، منگفتم:مادرجان! چرا همانطور که برای دیگران دعا می کنی برای خودت دعا نمی کنی؟
فرمود: پسرم! اول همسایه ، سپس خانه! در روایات اهل سنت حسن بصری، یکی از بزرگان ایشان می گوید: در میان امت عبادت کسی از فاطمه علیها السلام بیشتر نبود، زیرا آنقدر روی پاهای خود در مقام عبادت ایستاد که قدمهایش ورم کرد.

منابع:

1-جامی از زلال کوثر-آیت الله مصباح یزدی –انتشارات امام خمینی-قم-1380(صفحات
100-104)

2-زندگانی حضرت زهرا – محمدباقر مجلسی-ترجمه: محمد روحانی علی ابادی- انتشارات مهام-
1377 (صفحات 933-934)

3-همان(صفحه935)

4-زندگانی سیاسی حضرت فاطمه زهرا- شهین خشاوی- انتشارات عابد-سال 1378(صفحه 81و85)