الف. همنام پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم)

در احاديث و روايات متعددي، وجود مبارك پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) شمائل و سيماي خصوصيات ظاهري امام مهدي را مطرح كرده است. از جمله: همنام بودن، بيني كشيده، ‌پيشاني بلند، شباهت اخلاقي داشتن به پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) كه در صحاح سته، خصوصاً در سنن ابوداوود مطرح شده است.
1. ابوداوود در سنن خود با اسناد معتبر از زر بن حبيش از عبدالله بن مسعود نقل كرده كه پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) فرمود:
«لولم يبق من الدنيا الايوم لطول الله ذلك اليوم حتي يبعث فيه رجلاً مني، يواطي اسمه اسمي…؛ اگر از عمر دنيا يك روز بيشتر باقي نماند، خداوند آن روز را آن قدر طولاني مي‌گرداند تا مردي از نسل مرا برانگيزد كه اسم او اسم من است».
2. ابوداوود در سنن خود حديث ديگري نقل مي‌كند كه: امام علي(عليه‌السلام) نگاهي به فرزندش حسن(عليه‌السلام) يا حسين(عليه‌السلام) كرد و فرمود:
…سيخرج من صلبه رجل يسمي باسم نبيكم يشبهه في الخلق ولايشبهه في‌الخلق…؛ خداوند از نسل او مردي را خارج مي‌كند كه همنام پيامبرتان است و در خلق و خوي شبيه پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم)‌است و در خلق (چهره و اندام) شبيه او نيست.
3. در سنن ترمذي نيز از عبدالله بن مسعود روايت كرده كه پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) فرمود:
لاتذهب الدنيا حتي يملك العرب رجل من اهل بيتي يواطي اسمه اسمي؛ دنيا پايان نمي‌يابد مگر آن‌كه مردي از اهل بيت من بر عرب حكومت كند. اسم او نظير اسم من است و او همنام من است.
4. و نيز ترمذي در سنن به سند ديگري از زر از عبدالله بن مسعود نقل كرده كه رسول خدا(صلي‌الله عليه و آله وسلم) فرمود: «يلي رجل من اهل بيتي يواطي اسمه اسمي؛ مي‌آيد مردي از اهل بيت من كه همنام من است».
ترمذي ذيل هر دو حديث مي‌نويسد: «حديث حسن صحيح».
همان طور كه قبلاً گفته شد اين احاديثي كه منقول از عبدالله بن مسعود است در كتب معتبر و منابع موثق ديگر از اهل سنت نيز آمده است: از جمله در المعجم الكبير طبراني و صحيح ابن حبان و مصنف ابن ابي شيبه.
عبدالعظيم بستوي بعد از تخريج رجال اين احاديث و بررسي كامل آن، مي‌گويد: اين حديث از صحت كامل برخوردار است و از طريق گوناگون به صحت آن اذعان مي‌كند.
بنابراين احاديث دلالت دارند بر اين كه نام مبارك حضرت مهدي، همان نام مقدس پيامبر اكرم(صلي‌الله عليه و آله وسلم) يعني«محمد» مي‌باشد.
در كتب معتبر شيعي نيز روايات متعددي براين مطلب هست كه نام مهدي همان نام پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) است. اكنون به يك حديث از شيعه استناد مي‌كنيم.
شيخ صدوق كه محدثي بصير در بين علماي شيعه است، حديثي از پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) نقل كرده كه آن حضرت فرمود:
القائم من ولدي اسمه اسمي و شمائله شمائلي؛ مهدي قائم از فرزندان من است. نام او مانند نام من، و شمائل او همانند شمائل من است.

ب. شباهت امام مهدي به پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم)

يكي ديگر از مواردي كه در احاديث و روايات در موضوع امام مهدي مطرح شد« شباهت امام مهدي به پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم)» است. روايات متعددي در منابع شيعي و اهل سنت آمده كه شباهت خُلقي آن حضرت به پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) مطرح شده است و در كتب معتبر ديگر، شباهت خَلقي نيز آمده است. از آن جمله، صحيح ابن حبان كه از كتب معتبر و قديمي اهل سنت است.
در سنن ابوداوود دو حديث به اين مضامين آمده و دلالت دارد بر اين‌كه امام مهدي از حيث اخلاق و رفتار و سيره، همچون رسول‌الله(صلي‌الله عليه و آله وسلم) است. ابوداوود در سنن خود از ام سلمه از پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) حديث مفصلي دربارة امام مهدي و علايم آخر‌الزمان نقل مي‌كند كه:
و يعمل في‌الناس بسنة نبيهم…؛ و مهدي ميان مردم به سنت پيامبرشان عمل مي‌كند. يعني اخلاق و رفتار او اخلاق و رفتار پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) است.
ابوداوود در سنن خود از امام علي(عليه‌السلام) روايت مي‌كند كه: حضرت علي(عليه‌السلام) نگاه بر فرزند خود حسن(عليه‌السلام) كرد و فرمود: خداوند از نسل او فرزندي را برمي‌انگيزد كه همنام پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) است و شبيه پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) در اخلاق و رفتار است.
اين روايت، شباهت اخلاقي و رفتاري امام مهدي(عجل الله تعالي فرجه الشريف) به پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) را مطرح مي‌كند و شباهت در چهره و اندام ظاهري را مدنظر قرار نمي‌دهد. ولي بايد گفت مهم شباهت در سيره و رفتار و كردار است كه همانند پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) مي‌باشد. شكي نيست آن‌چه موجب اعتلاي اسلام و قرآن و رفعت وجود مبارك پيامبر اسلام(صلي‌الله عليه و آله وسلم) در جهان بشريت شد، همان اخلاق و رفتار نيكوي پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) بود كه ضرب‌المثل خاص و عام است و در قرآن كريم بدان اشاره شده است. و نيز آن‌چه در آخر‌الزمان، موجب گسترش اسلام در جهان به دست فرزندي از تبار پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) خواهد شد، همان رفتار و سيره مهدوي است كه مانند رفتار حضرت محمد(صلي‌الله عليه و آله وسلم) مي‌باشد.

ج. پيشاني بلند، بيني كشيده

در كتب روايي اعم از شيعه و سني در موارد متعدد به چهره و رخسار ملكوتي امام مهدي(عجل الله تعالي فرجه الشريف) اشاره شده است. از جمله، چهره نوراني آن حضرت به«كوكب دري» توصيف شده كه در روايات متعددي آمده است و در منابع شيعي و سني ذكر شده است.
ابو‌داوود در سنن خود از ابي سعيد خدري نقل كرده كه پيامبر(صلي‌الله عليه و آله وسلم) فرمود:
المهدي مني اجلي الجبهه اقني الانف، يملاء الارض قسطاً و عدلاً كما ملئت ظلماً و جوراً يملك سبع سنين؛ مهدي از فرزندان من است. پيشاني بلند و بيني كشيده دارد. زمين را پر از عدل و داد مي‌كند همان‌طور كه از ظلم و جور پرشده است. او هفت سال حكومت مي‌كند.
اين روايت به طرق ديگر از ابي‌سعيد خدري نقل شده كه در كتب معتبر اهل سنت آمده است. از جمله در: مسند احمد و مسند ابي يعلي و صحيح ابن حبان و المصنف ابن ابي شيبه كه اين‌ها منابع قديمي اهل سنت است. البته اين حديث در كتب و منابع بعدي، همچون العرف الوردي في‌اخبار المهدي نيز آمده است.
عبدالعظيم بستوي بعد از بررسي و جرح و تعديل راويان و رجال اين حديث مي‌گويد: اين حديث از حيث سند معتبر و حسن است.

منبع: مهدویت در صحاح سته، نویسنده: سید رضی قادری.