جهت مشاهده ادامه مطلب در سایت منبع اینجا روی لینک زیر کنید :
[ad_1]
آموزش تجويد
آموزش تجويد
فنون قرائت قرآن
قرء :
جمع کردن و چون به هنگام خواندن حروف با هم جمع مي شوند به آن قرائت مي گويند. اگر کسي بخواهد قرآن را به روش صحيح و مطلوب بخواند و قرائتش مورد قبول باشد بايد فنون زير را که از ساده به مشکل طبقه بندي شده است فرا بگيرد.1. تجويد:
چون بحث ما راجع به تجويد است لذا تعريف آن بعداً خواهد آمد ولي بايد دانسته شود که تجويد ساده ترين قرائت است و اگر کسي در دستگاه تکلم خود ضعفي نداشته باشد با کمي دقت و ممارست مي تواند اين فن را فرا بگيرد.2. صوت :
مقصود از اين فن اينست که قاري مي تواند قرآن را به يکي از اين سه روش بخواند.
الف) تحقيق يا ترتيل: به شکل همان نوارهاي صوتي قرآن است که قراء با تأني و با آهنگهاي مختلف خوانده اند.تذکر :
اگر قار به اين روش بخواهد قرائت کند بايد اصول صوتي مثل تنظيم صدا و رعايت طبقات صوتي و تنظيم نفس و غيره را فرا بگيرد.
و نيز گاهي تحقيق بصورت آموزش است يعني بدون صوت و آهنگ مي باشد ( اين نوع براي افراد مبتدي مطلوب است اصطلاحاً به آن صحيح خواني مي گويند. براي آگاهي بيشتر به نوار آموزشي شيخ محمود خليل الحصري مراجعه شود).ب) تدوير:
قرآن را بصورت تند و يکنواخت قرائت کردن . و اين نوع از قرائت در بين ما (به غلط) به ترتيل معروف شده است. بهر حال مقصود آن دروه هايي است که اکثر قراء تمام قرآن را به روش خوانده اند. اين روش براي افرادي که در تجويد مشکل دارند مطلوب نيست ولي براي حفاظ و قرائي که مي خواهند صدايشان زيبا شود خوبست.ج) تحدير :
اگر همان روش تدوير بصورت تندتر و با سرعت زيادترخوانده شود تحدير ناميده مي شود که اين کار مشکلي است و نياز به تمرين دارد[1]ملاحظه مي شود که اين فن از فن اول مشکل تر است چرا که غير از تسلط بر تجويد بايد تسلط بر صوت هم پيدا مي شود.
3. وقف و ابتداء :
که به آن گاهي ترتيل هم گفته مي شود و مقصود ابتداء کردن صحيح قاري و توقف صحيح او در حين قرائت مي باشد. اين فن مهمي است زيرا در صورت عدم رعايت آن ممکن است فساد در معنا ايجاد شده و معناي آيه عوض شود. براي وضوح بيشتر مطلب مثالي زده مي شود.
در زبان فارسي اگر جاي مکث و توقف را در جمله زير عوض کنيم دو معناي متفاوت پديد مي آيد : «فلاني را عفو لازم نيست اعدامش کنيد» اگر روي کلمه عفو توقف کنيم و کلام را از «لازم نيست » شروع کنيم يک معنا دارد و اگر روي نيست توقف و از ادامه آن تکلم کنيم معنايي ضد معناي اول پديد مي آيد.
با توجه به اينکه قرآن کلام الهي است اگر وقف و ابتداء آن رعايت نشود اشکال بزرگتر مي شود براي يادگيري اين فن بايد علومي نظير ادبيات عرب ، لغات قرآن و نيز علم تفسير فرا گرفته شود.
مشکل تر بودن اين فن نسبت به دو فن قبلي واضح است.4. لحن :
از نظر لغوي به معناي غلط بودن است و اصطلاحاً معاني زيادي براي آن گفته شده است اما آنچه در اينجا مقصود است دو مطلب مي باشد: يکي تنغيم يعني قرآن را با آهنگها و نغمات عرب خواندن که اين نياز به تعليم مقامات و دستگاههاي موسيقي عرب دارد. و دوم تطابق بين آهنگ و معناي آيه مثلاً رعايت لحن در آيات عذاب يا رحمت يا امر و نهي و غيره که هر آيه اي به مقتضاي معناي آن خوانده شود. ملاحظه مي شود که اين فن مشکلترين فن قرائت است چرا که غير از تجويد (که لازمه همه اين فنون است) بايد تسلط روي صوت و معاني آيات و وقف و ابتداء باشد.
لازم به تذکر است که لحن در روش تحقيق بيشتر استفاده مي شود البته در روش تدوير و تحدير هم به مقدار کمتري از آن استفاده مي گردد ولي در روش آموزشي (صحيح خواني) استعمالي ندارد.مبحث تجويد
معناي لغوي :
مصدر باب تفعيل به معناي نيکو گردانيدنمعناي اصطلاحي :
رعايت حق و مستحق حروف.حق حروف :
مخارج و صفات و حالات که حرف به تنهايي و بدون در نظر گرفتن حرکت و يا حرف ديگر دارد.مستحق حروف :
حالاتي که حرف در هنگام ترکيب با يک حرکت يا حرف ديگر پيدا مي کند، مثل حکم ادغام درجائي که نون ساکن به حرف ياء برسد.تاريخچه
در مبحث تاريخ قرآن گفته شده است که قراء تا طبقه سوم بصورت مشافهه (شفاهي) به شاگردان خود درس مي دادند و از طبقه چهارم به بعد باب تأليف و تحقيق در علم تجويد باز شد، و اولين کسي که اين علم را به رشته تحرير درآورد، ابوعبيد قاسم بن سلام مي باشد. و پس از او تأليفات مختلف در علم تجويد نوشته شد.
مبحث حروف
تعداد حروف عربي 28 عدد است و اگر الف را جزء حروف بشماريم 29 عدد مي شود. عده اي مي گويند الف مدي يک حرف مستقل نمي باشد بلکه يا منقلب از واو و ياء است و يا منقلب از دو همزه ، و اگر الف يک حرف مستقل باشد بايد واو و ياء مدي نيز هر کدام يک حرف محسوب شوند در نتيجه تعداد حروف 31 عدد مي شود.
بهرحال تعداد حروف هر چند عدد که باشد از نظر مخرج تقسيم به دو دسته مشترک و غيرمشترک مي شوند.حروف مشترک :
حروفي است که مخارج آنها در فارسي و عربي يکسان مي باشد و تقريباً يکجور تلفظ مي شوند( هر چند اختلافات جزئي با يکديگر دارند)
حروف غيرمشترک:
حروفي است که مخارج آنها در زبان عربي با فارسي فرق دارد، و تلفظ آنها غير مشترک است.
پس اگر حروف غيرمشترک را صحيح تلفظ نمائيم تمامي مخارج حروف را درست تلفظ کرده ايم.مخارج حروف غيرمشترک
1.ح: از وسط حلق اداء شده و در هنگام تلفظ حالت خشونت و گرفتگي صدا ايجاد مي شود.
1.ع : از وسط حلق اداء شده و به نرمي تلفظ مي گردد.
1.غ : از انتهاي دهان تلفظ گرديده و در هنگام تلفظ آن حلق بسته نمي شود، بلکه مثلاً حالت غرغره کردن مايعي در حلق مي باشد.
1.ط : مثل تاء ( که از حروف مشترک است) تلفظ مي شود ولي درشت تر و پر حجم تر از تاء و بايد دقت شود تلفظ آن شبيه به دال يا حروف ديگر نشود.
1.ص : مثل حرف سين مي باشد ولي درشت تر و پرحجم تر و بايد دقت شود و در هنگام تلفظ اين حرف حالت سوت زدن ايجاد نشود.
1.ض : اگر کناره سمت چپ زبان و مقداري از سطح زبان به دندانهاي کرسي سمت چپ بالا اتصال پيدا کند حرف ض تلفظ مي شود. البته بايد درشتي و پرحجمي آن حفظ شود.
لازم به تذکر است که اين حرف را مي توان بوسيله اتصال کناره راست زبان به دندانهاي کرسي سمت راست بالا نيز تلفظ کرد.
1.ذ : نوک زبان اگر به دندانهاي جلوي دهان (دندانهاي ثنايا که دو عدد از آنها در بالا و دو عدد در پايين قراردارد) که در کام بالا قرار دارند متصل شود حرف ذال تلفظ مي گردد.
1.ث : همان مخرج حرف ذال مي باشد . و در هنگام تلفظ حالت دميدگي هوا ايجاد مي شود.
1.ظ : تلفظ آن تقريباً مثل حرف ذال مي باشد ولي پرحجم تر و درشت تر و بايد دقت شود در هنگام تلفظ اين حرف شدت ايجاد نشود بطوريکه حرف «ظ» محکم تلفظ گردد بلکه بايد به نرمي تلفظ شود
1. و: در هنگام تلفظ اين حرف لبها حالت غنچه شدن و جمع شدن را پيدا مي کند.چند تذکر :
الف ) مخارج حروف تعبدي نمي باشد بلکه اصل تلفظ صحيح مورد نظر است و محل آن ممکن است مختلف بيان شود و اين مخارجي که گفته مي شود براي سهولت يادگيري و تقريباً ذهن است.
ب) حرف کاف از حروف مشترک مي باشد ولي در تلفظ آن کمي بايد دقت کرد که مثل فارسي همراه با خروج زياد هوا نباشد بلکه محکمتر تلفظ گردد.
ج) با توجه به مطالب فوق روشن مي شود که حروف مشترک 18 عدد و حروف غيرمشترک 10 عدد مي باشد.
د) يادگيري مخارج حروف بايد زير نظر استاد صورت پذيرد، و بوسيله نوار قراء بزرگ نيز مي توان براي يادگيري اقدام نمود.[1] – لازم به ذکر است که سي جزء قرآن بنا بر روش تدوير در سي ساعت و بنا بر روش تحدير در پانزده ساعت بايد خوانده شود.
[ad_2]
