مهدویت در کلام امام محمد باقر(ع) . . .


مهدويت در کلام امام محمد باقر عليه السلام
بيشترين روايات و اخباري که در زمينه معارف ديني و اسلامي به ما رسيده است، از جانب امام باقر و امام صادق عليهماالسلام بوده است زيرا در دوره آن امامان بزرگ فرصتي مناسب فراهم گشت تا آنان بتوانند ظرائف و نکات دقيق ديني را براي هدايت بشريت ارائه نمايند از جمله اموري که در سخنان و گفتار امام باقر عليه السلام به طور کامل مورد تبيين قرار گرفته است، مساله مهدويت می باشد که به جلوه‎هايي از آن اشاره می نماييم:

تسلط کامل حضرت مهدي (عج) بر عالم
بي شک نمی توان حکومت مهدوي را محدود در يک گوشه خاص جهان نمود و حضرت مهدي ارواحنا فداه را به يک نژاد خاص مربوط کرد بلکه آن حضرت متعلق به تمام عالم می باشد و دولت و حکومت وي بر تمام جهان می باشد چنان چه قرآن کريم سيطره آن حضرت را بر تمامي زمين می داند و می فرمايد: “ان الارض يرثها عبادي الصالحون”(1)؛ زمين را بندگان شايسته به ارث خواهند برد که امام باقر عليه‎السلام در ذيل اين آيه می فرمايند: «اين افراد (صالحون) همان ياران مهدي(عج) در آخرالزمان خواهند بود.» (2)

و در جاي ديگر فرمودند: گويا ياران حضرت مهدي را می بينم که بر خاور و باختر گيتي مسلط شده‎اند و هيچ چيز در عالم نيست مگر آن که از آنان فرمان می برد.”(3)

ايجاد اقتصادي سالم و مفيد در جامعه بشري
عدم برنامه‎ريزي صحيح، ويژه‎خواري، تبعيض و … از اموراتي هستند که زندگي رفاهي و معيشتي دنيا را فلج می کند و راه يک زندگي متعادل و سعادتمندانه را براي تک تک افراد از ميان برمی دارد. به طور حتم اگر منابع و ثروت‎هاي خدادادي با يک برنامه‎ريزي صحيح و همچنين مديريتي متعهد و کارآمد در کليه جوامع تقسيم گردد شاهد اقتصادي با برکت و با بازدهي کلان خواهيم بود و اين رويه در حکومت حضرت مهدي(عج) به طور کامل محقق خواهد شد.
در آن دولت کريمه، هر نيازمندي به آمال و حوائج خود خواهد رسيد و آن حضرت چنان بذل و بخشش به افراد جامعه می نمايد که حتي پيامبران گذشته چنين کاري را نکرده‎اند و کار به جايي می رسد که ديگر کسي يافت نمی شود که بتوان به او کمک کرد و همه مردم به تمکن مادي و اقتصادي سرشاري دست خواهند يافت.

امام باقر عليه السلام در اين باره چنين فرمودند: «حضرت مهدي(عج) در سال دو بار به مردم مال می بخشد و در ماه دو بار امور معيشت به آنها می دهند. تا نيازمندي به زکات باقي نماند . صاحبان زکات زکات خود را نزد فقراء می آورند ولي آنها نمی پذيرند. پس آنها زکات خويش را در کيسه‎هايي قرار می دهند و در اطراف خانه‎ها می گردند تا محتاجي پيدا کنند ولي مردم بيرون می آيند و می گويند: ما احتياج به پول شما نداريم. سپس آن حضرت چنان دست به بخشش اموال می زند به طوري که تا آن روز کسي اين چنين بخشش اموال نکرده باشد.» (4)

آن حضرت در جايي ديگر در مورد بهبود وضع معيشتي اجتماع و مردم چنين می فرمايند: «همه اموال جهان در نزد مهدي (عج) گرد می آيد آنچه در دل زمين است و آنچه بر روي زمين است آن گاه مهدي (عج) به مردم می گويد: بياييد و اين اموال را بگيريد اين‎ها همان چيزهايي است که براي به دست آوردن آنها قطع رحم کرديد و خويشان خود را رنجانيديد خون‎هاي به ناحق ريختيد و مرتکب گناهاني شديد.» (5)

رشد عقلي و تکامل معرفتي بشريت
يکي از آرمان‎هاي عظيم انبياء الهي گسترش علم و معرفت در ميان مردم بوده است، عقلانيتي که در پرتو آن بتوان به سعادت و پيشرفت کاملي دست يافت. چنان چه حضرت اميرالمومنين می فرمايند: « خداوند به سوي مردم پيامبران را فرستاد تا فطرت آنان را بيدار نمايند و نعمت‎هاي فراموش شده را به آنها تذکر دهد و با آنان اتمام حجت نمايد و نيروهاي پنهاني و عقول آنان را باور نمايد.» (6)از برنامه‎هاي اصلي حضرت مهدي نهادينه کردن فرهنگ تعليم و تربيت ديني و اسلامي و عقل محوري در ميان مردم می باشد و ظرفيت علمي و معرفتي آنان را به حد کمال خواهند رسانيد.
اين مطلب را در حديثي از امام باقر عليه السلام چنين می خوانيم: «قائم ما به هنگام قيام نيروهاي عقلاني مردم را تمرکز می دهد و منت الهي خويش را بر سر مردم خواهد گذاشت و خردها و دريافت‎هاي عقلي را به کمال می رساند و دانش آنان را گسترش می دهد.» (7)

در حکومت عدل جهاني ديگر ضعف و خلاء فکري و معرفتي وجود ندارد و ريز و درشت اجتماع از منابع سرشار علمي و عقيدتي سيراب می شوند و حتي زنان خانه‎دار نيز از آن بی بهره نمی مانند. امام باقر عليه السلام در اين باره فرمودند: «در زمان حکومت مهدي (عج) به همه مردم حکمت و علم می آموزند تا جائي که زنان در خانه‎ها با کتاب خدا و سنت پيامبر قضاوت می کنند.
قرآن کريم حضرت مهدي را به آب گوارايي تشبيه می کند و می فرمايد: «قل ارايتم ان اصبح ماءکم غورا فمن ياتيکم بماء معين» (8) ؛ اگر آب حيات شما در زمين فرو رود چه کسي آن آب روان را براي شما خواهد آورد؟ که امام باقر عليه السلام در حديثي زيبا اين آب گوارا را به وجود مقدس حضرت مهدي و گسترش علم و معرفت و کمال در ميان بندگان خدا تاويل می نمايند و هم چنين می فرمايند: «اين آيه در باره امام قائم نازل شده است يعني کيست که امام شما را آشکار کند که شما را از آسمان و زمين آگاه سازد و از حلال و حرام و آمين خدا مطلع کند.»(9) اميد است که خداوند متعال همه ما را از دوستان و ياران آن حضرت در غيبت و ظهورشان مقرر فرمايد.

پی نوشت‎ها:
1- قرآن کريم، انبياء 105.

2- تفسير مجمع البيان، ذيل آيه 105 انبياء .

3- موعود امام مهدي، کتاب سوم، ص 452 .

4- بحارالانوار، ج 52، ص 39 .

5- غيبت نعمائي، ص 237.

6- نهج البلاغه، 33.

7- بحارالانوار، ج52، ص 236.

8- قرآن کريم، ملک 30.

9- کمال الدين، ج1، ص 325.