آیا اختلاف شرق و غرب درباره امنیت سایبری حل خواهد شد

جنگ سرد سایبری

با افزایش نگرانی‌ها در میان کشورهای غربی و هم‌پیمانان آنها درباره امنیت رایانه‌ای، تلاش‌ها برای گسترش همکاری در زمینه امنیت سایبری بیش از پیش گسترش یافته است اما شکاف بین آنها در یک سو و چین و روسیه در سوی دیگر درباره آینده اینترنت عملا ایجاد اجماع جهانی را با مشکل مواجه کرده است.

غرب، کشورهای چین و روسیه را عامل بسیاری از حملات سایبری می‌داند و معتقد است آنها اساسا نگاه مستبدانه و متفاوتی به آینده اینترنت دارند. اما این دو کشور نیز غرب را به استفاده از اینترنت به عنوان ابزاری برای ایجاد ناآرامی در خاک خود متهم می‌کنند.

چند هفته قبل، مقام‌های چینی دعوت یک نهاد خصوصی انگلیسی را برای شرکت در کنفرانس کارشناسان نظامی و غیرنظامی درباره امنیت سایبری در لندن رد و اعلام کردند به خاطر سطح پایین روابط خود با آمریکا به خصوص در بخش نظامی در آن شرکت نمی‌کنند.

«جان باست» (John Basset) یک مقام امنیتی پیشین انگلیس معتقد است: «این روزها، اختلاف نظر غرب و کشورهای چین و روسیه درباره امنیت سایبری صریح‌تر و آشکارتر شده است و همین رسیدن به اجماع درباره امنیت سایبری را سخت می‌کند. این نگرانی وجود دارد که این اختلافات به روابط کشورها ضربه بزند.»

روسیه و چین ظاهرا علاقه چندانی برای مقابله با هکرها ندارند اما در مقابل غرب نیز زیاد علاقه‌مند به پاسخ گفتن به درخواست چین و روسیه برای کنترل بیشتر اینترنت نیست.

«جیم لوئیس» (Jim Lewis)از پژوهشگران مرکز مطالعات بین‌الملل و استراتژیک در واشنگتن که در جلسات نیمه‌رسمی منظم با مقام‌های چینی در مورد فضای سایبری شرکت می‌کند، معتقد است: «در این مساله خاص ما شاهد تلاقی چند بحث هستیم. یک سو بحث اختلاف سیاسی درباره آزادی و آینده اینترنت است اما این بحث اغلب با سرقت اقتصادی مرتبط بوده که خود یک بحث گسترده است.»

در حال حاضر مقام‌های غربی و چهره‌های دانشگاهی آن سرگرم رایزنی درباره اختلاف نگاه غرب و شرق درباره فضای سایبری هستند که هر روز ابعاد پیچیده و تازه‌ای پیدا می‌کند. آنها در پی یافتن راهی برای ایجاد اجماع جهانی هستند.

«کریستوفر پینتر» (Chritopher Painter) یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا در امور سیاست سایبری می‌گوید: «این فرآیندی بسیار تدریجی است. بدیهی است اختلافاتی در نگاه به آینده اینترنت وجود دارد. در زمینه سرقت اطلاعات نمی‌توان اختصاصا به چین یا روسیه اشاره کرد اما نمی‌توان منکر شد که این یک بحث جدی است.»

در کنفرانسی در نوامبر سال گذشته میلادی که ویلیام هیگ وزیر امور خارجه انگلیس بانی آن بود، قرار بود پیشرفت‌هایی در زمینه اجماع جهانی در این زمینه ایجاد شود اما این کنفرانس فقط اختلافات را بیشتر کرد. کنفرانس دیگری که قرار است در ادامه کنفرانس لندن برگزار شود، از هم‌اکنون با نگرانی‌هایی درباره تشدید این اختلافات توام است.

«تونی دیهاوس» (Tony Dyhouse) یک کارشناس برجسته سایبری در انگلیس معتقد است: «کنفرانس لندن حاکی از دو نگاه انعطاف‌ناپذیر از سوی شرق و غرب به مقوله سایبری بود. شاید بتوان از دوران جنگ سرد سایبری نام برد.»

سرقت دارایی فکری

مقام‌های آمریکا و غرب در جلسات عمومی همواره از انتشار جزییات مربوط به حملات اخیر سایبری خودداری می‌کنند. سال گذشته، چندین حمله سایبری به رایانه‌های وزارت امور خارجه آمریکا و انگلیس و همین‌طور وب‌سایت‌های بزرگ دیگر صورت گرفت اما آنها در جلسات خصوصی اغلب انگشت اتهام خود را به سوی روسیه و چین برمی‌گردانند. این دو کشور با عصبانیت این اتهامات را رد می‌کنند و معتقدند خود قربانی این نوع حملات هستند در حالی که بسیاری از متخصصان امنیتی در غرب معتقدند شواهد در تایید مشارکت این دو کشور بسیار واضح و روشن است.

برخی بر این باورند که بهترین راه برای مذاکره درباره این مساله این است که موضوعاتی از این دست به دغدغه‌های غیرسایبری چین و روسیه گره زده شود. مثلا چین در حال حاضر نگران آرایش نیروهای نظامی آمریکا در جنوب شرقی آسیاست.

«نایگل اینکستر» (Nigel Inkster) معاون رئیس سابق سرویس اطلاعات مخفی انگلیس می‌گوید: «می‌توان یک معامله کرد از این نظر که آمریکا دست از کارهای اطلاعات خود در سواحل چین بردارد و چین هم در مقابل حمایت از هکرها را متوقف کند.»

در این میان، کارشناسان می‌گویند به دلیل تمرکز بر چین، میزان حملات سایبری از طرف روسیه نادیده گرفته می‌شود و همین باعث شد که مسکو بتواند با استخدام هکرهای میهن‌پرست اقدام به فلج کردن اینترنت استونی در دوران اختلافات سیاسی روسیه با این کشور در سال 2007 کند و همچنین در طول جنگ با گرجستان در سال 2008، چند وب‌سایت دولتی این کشور را از کار بیندازد. این اواخر نیز این هکرها وب‌سایت‌های مخالفان را هدف قرار می‌دهند.

شکاف فلسفی عمیق

شاید حتی مساله جدی‌تر از نگرانی‌ها درباره حملات سایبری، شکاف فلسفی عمیق بین شرق و غرب باشد. سال گذشته، روسیه و چین شاهد افزایش ناآرامی‌های داخلی بودند که اینترنت نقش بسزایی در سازماندهی آنها داشت. آنها این ناآرامی‌ها را به غرب نسبت می‌دهند.

چینی‌ها تلاش می‌کنند سیستم بلاگینگ خود را تحت کنترل بگیرند و تظاهرات اخیر علیه پوتین در روسیه نیز باعث افزایش کنترل دولتی بر اینترنت در این کشور شد.

در آستانه کنفرانس لندن، مسکو و پکن پیشنهادی را مطرح کردند که بر اساس آن دولت‌های ملی کنترل بیشتری بر اینترنت در داخل مرزهای خود خواهند داشت اما کشورهای غربی بلافاصله این پیشنهاد را رد کردند.

لوئیس می‌گوید: «چینی‌ها اینترنت را یک ابتکار آمریکایی برای پیشبرد اهداف نظامی و اقتصادی خود می‌دانند. آنها نگرانند که غرب با حمایت از مخالفان از طریق اینترنت درصدد براندازی آنها باشد.»

اما نکته مهم این است که در بدترین سناریو، یک حمله می‌تواند باعث ایجاد جنگ یا حتی تولید و تکثیر اتمی شود با این خطر که یک کشور ممکن است به غلط دولتی را عامل این حمله بداند در حالی که بعضا ممکن است این حملات از سوی هکرهای مستقل صورت گرفته باشد.

کارشناسان بر این باورند که بهترین کار برای جلوگیری از تشدید اختلافات، ایجاد اعتماد بین همه کشورهای درگیر است.

عصر ارتباط